Een goed gebouw is niet goed genoeg

Het ontwerp en de werkelijkheid

In 2011 is de nieuwbouw van het ROC/Da Vinci College aan de Lammenschans opgeleverd. Inmiddels is het, door Thomas Rau ontworpen gebouw in gebruik genomen. Vanavond wordt in de gemeenteraad de projectovereenkomst met het ROC definitief afgerond door het beschikbaar stellen van een laatste krediet van € 1.670.000.=. Dit zijn meerkosten voor de gemeente, die voornamelijk het gevolg zijn van het niet doorgaan van de RGL en van het voornemen van het college om onder de Garenmarkt een parkeergarage te bouwen.

De gemeenteraad kan weinig anders doen dan akkoord gaan met dit aanvullend krediet. Iedereen is het er over eens dat dit de laatste keer is dat een bouwproject op een dergelijke manier wordt uitgevoerd. Het heeft de gemeente te veel geld gekost.

Maar ja, “dan heb je ook wat”, zou je zeggen. En inderdaad, het ROC/Da Vinci College is spraakmakende nieuwbouw van hoge kwaliteit en een architectonische aanwinst voor Leiden. Maar alleen een goed gebouw  is niet goed genoeg. Een goed gebouw staat in een omgeving van even hoge kwaliteit. Het is de openbare ruimte, die bepaalt of een goed gebouw ook daadwerkelijk een onderdeel gaat uitmaken van de stad.

En helaas, het nieuwe ROC/Da Vinci College doet dat niet. De Ford-garage aan de Lammenschansweg sluit de openbare ruimte af van de stad en de helft van het voorplein wordt in beslag genomen door een permanente fietsenstalling. De inrichting van de openbare ruimte die resteert is van inferieure kwaliteit.

Dit is de tragische conclusie die getrokken moet worden bij het afsluiten van dit project. Het is jammer om te moeten constateren, maar behalve nieuwe huisvesting voor twee scholen en een goed gebouw levert het ROC/Da Vinci College vooralsnog geen enkele bijdrage aan verbetering van de stedelijke kwaliteit van het gebied.

Het keukenkastje van de beheerder van de P-garage onder het ROC.

Praesedium Libertatis: wat u niet mocht zien van de universiteit. #IloveVDK

Merijn Tinga

Walter van Peijpe

Maurice Braspenning

Walter van Peijpe

Patrick Colly

Walter van Peijpe

Merijn Tinga

Merijn Tinga

Patrick Colly

Maurice Braspenning

Walter van Peijpe

Donderdagnacht 29-03-2012 zijn deze 11 kunstposters aangebracht op de dichtgetimmerde ramen van de Van der Klaauwtoren aan de Kaiserstraat in Leiden, uit protest tegen de voorgenomen sloop van de toren door de Universiteit Leiden. Op vrijdagochtend 30-03 zijn de posters in opdracht van de Universiteit verwijderd.

Een verslag van de protestactie is hier terug te zien.

Mooie woorden over de toren

Mooie woorden over de toren

Ik ben graag bereid een dergelijke petitie te tekenen. Daarbij de volgende overwegingen; Van der Klaauw was een prominent Leids hoogleraar; hij is tevens bouwheer van de Toren. Er is indertijd toestemming van de familie gekregen het lab naar hun vader te vernoemen’. De oudste zoon, voormalig minister van Buitenlandse zaken heeft het naambord onthuld. Ik hoor tot de laatste generatie van studenten van Van der Klaauw. Na mijn emeritaat heb ik een evaluatie van zijn werk geschreven (Acta Biotheor. (2007) waaruit blijkt dat 30 jaar na zijn overlijden zijn werk nog steeds internationale belangstelling trekt; m.a.w. ook hij draagt nog steeds bij aan het aanzien van de Leidse Universiteit. Het zou derhalve Leiden sieren als deze toren, vernoemd naar deze prominente hoogleraar met behoud van zijn naam voor de slopershamer gespaard zou worden.

Prof Dr J,L. Dubbeldam, em. hoogleraar ethologische morfologie aan de Universiteit Leiden

Een eeuwenoude universiteit als die van Leiden, ‘bolwerk van de vrijheid’ – met als kernwaarde ‘verantwoordelijkheid jegens de samenleving’, kan straks toch niet met droge ogen aan een nieuwe generatie studenten uitleggen dat dit markante historische gebouw gesloopt is, tegen de wil van de stad terwijl er een goed verhaal voor herbestemming op tafel lag. Ik roep het College van Bestuur dan ook op om in vrijheid van geest het genomen besluit opnieuw op tafel te brengen en kritisch te bekijken. De omstandigheden zijn veranderd. De wetenschap moet zich ongebonden ontwikkelen, maar de spelregels van ruimtelijke ordening worden niet langer bepaald door vrijuit slopen en ontwikkelen. Zo mogelijk herbestemmen, slopen wat moet en terughoudend met nieuwbouw. Wat mij betreft moet je zo’n vreemd gebouw laten staan; een mooi teken van ‘verantwoordelijk leiderschap’, de oudste universiteit van Nederland waardig. Ik wens het College van Bestuur veel wijsheid om te doen wat goed is voor de toekomst met respect voor het verleden.

Gerben van Dijk, programmamanager SBR, bestaande bouw, deskundige leegstand en herbestemming vastgoed

Het zou fantastisch zijn als er toch een manier te verzinnen is om de Van der Klaauwtoren te behouden. Het is de inspanning meer dan waard. Het is een mooi stoer, ‘one of its kind’ mysterieus gebouw. Een gebouw dat de spannende historische gelaagdheid van de ontwikkeling van de universiteit en de stad laat zien. In combinatie met de schitterend gerestaureerde Sterrenwacht, Academiegebouw en Oude UB en de prachtige Hortus Botanicus hebben we hier in Leiden de mooiste academische wijk van Nederland en één van de mooiste in Europa! De Van der Klaauwtoren hoort hier als eigentijds monument in thuis. In combinatie met een aan te leggen Singelpark van internationaal niveau als verbindende schakel hebben we de kans om de concurrentiepositie van Leiden, en die van de universiteit, een enorme boost te geven.

Jeroen Maters, coördinator Team Singelpark Stadslab Leiden

Smitsloo wil Van der Klaauwtoren kopen! #Sleutelstad.nl

Smitsloo wil Van der Klaauwtoren kopen en sloop stilgelegd

Door: Chris de Waard [Sleutelstad.nl]

Afbeelding bij Smitsloo wil Van der Klaauwtoren kopen; sloop stilgelegd

Op de plek van het 'blauwe gebouw' wil de universiteit statige herenhuizen aan het water laten bouwen. De aangrenzende Van der Klaauwtoren wordt als het aan de universiteit ligt definitief gesloopt om plaats te maken voor een nieuwe woontoren. Die wordt circa 10% hoger dan de bestaande bouw. (Afbeelding: Molenaar & Van Winden architecten).

26 maart 2012

GroenLinks gemeenteraadslid Walter van Peijpe start deze week een slotoffensief om de Universiteit Leiden te laten inzien dat het slopen van de Van der Klaauwtoren een onzalig plan is. Via een speciale LinkedIn groep verzamelde Van Peijpe de afgelopen weken al meer dan honderd steunbetuigingen van mensen die vinden dat het monumentale gebouw niet verloren mag gaan. Ondertussen begon de universiteit al met de sloop, maar die werd binnen enkele dagen stilgelegd, omdat er eerst extra veiligheidsonderzoek nodig blijkt te zijn voor er daadwerkelijk gesloopt kan worden.

Inmiddels is er ook een mogelijke koper voor de toren. Projectontwikkelaar Menno Smitsloo vindt dat de universiteit haar sociaal-maatschappelijke verantwoordelijkheid moet nemen en het voormalige zoölogisch laboratorium niet moet slopen. Hij is bereid het gebouw tegen redelijke condities over te nemen en het een passende bestemming te geven. “Ik ga niet aan een dood paard trekken, maar als de universiteit erover wil praten, moeten ze me maar bellen. Ik wil er serieus naar kijken.”

Smitsloo denkt in elk geval dat herontwikkeling een prima alternatief is voor sloop en herbouw. “De markt voor nieuwbouwappartementen is de afgelopen jaren natuurlijk flink verslechterd.” Ook Van Peijpe kan zich niet voorstellen dat de cijfers waarop de universiteit zich enkele jaren geleden baseerde nog kloppen: “Ze gaan er vanuit dat nieuwbouw ongeveer een miljoen meer oplevert dan herbestemmen, maar dat je kunt je gerust afvragen of dat nog actueel is. Er is nu veel meer vraag naar een appartement in een mooi historisch gebouw. Bovendien loopt de universiteit dan het slooprisico niet. En dat is fors. Je weet nooit wat je tegenkomt”.

Een woordvoerder van de universiteit denkt dat het rijkelijk laat is om in dit stadium nog met Smitsloo in gesprek te gaan: “Er is maanden niets gebeurd en we zijn nu zelfs al met slopen begonnen, maar uiteraard staat niets hem in de weg om zijn interesse in elk geval kenbaar te maken”.

Deze week verzamelt Van Peijpe nog reacties van mensen die de Van der Klaauwtoren voor Leiden willen behouden. Maandag overhandigt hij zijn oproep aan het College van Bestuur van de Universiteit.

 

Artikel van Sleutelstad  26-03-2012

De Leidse universiteit is een ‘plek’.

“De Leidse universiteit is een ‘plek’, een wonderlijk amalgaam van geschiedenissen en gebouwen, van oude gebruiken en nieuwe stijlen, van grote namen en kleine plaquettes. Dit is het theater, waarin de Leidse universiteit haar troupe monstert, haar rol speelt en haar repertoire voortdurend vernieuwt”.

Willem Otterspeer, hoogleraar universitaire geschiedenis, Universiteit Leiden

Uit: ‘Vier eeuwen geschiedenis in steen. Universitaire gebouwen in Leiden’

Foto: Herman Kleibrink, 1964. Beeldbank Regionaal Archief Leiden

 

“Het historische karakter van de binnenstad is een belangrijke ontwikkelkracht van Leiden, naast de traditie van onderwijs en wetenschappelijke ontdekkingen. Het erfgoed dat ons dat heeft opgeleverd, laten we graag zien. Nieuwe initiatieven geven we daarom graag een plek in deze historische omgeving. De inrichting van de openbare ruimte laten we aansluiten bij deze historische kwaliteit. En historische panden geven we hedendaagse bestemmingen. Zo blijven inspanningen en rijkdommen uit het verleden bijdragen aan een aantrekkelijke stad voor vandaag en morgen”.

Uit: Ontwikkelingsvisie 2030 “Leiden, Stad van Ontdekkingen”